Franeker

Tzummarum - Voor wie niet goed oplet, is het een lelijke, bakstenen puist in de dijk bij Koehool. Wie beter kijkt, ziet een bunker op een opvallende plaats in het landschap. Wie het hele verhaal kent, waardeert het onopvallende gebouw als de laatste tastbare herinnering aan de Duitse aanwezigheid in Noordwest-Fryslân.

 

Toen de Duitsers begrepen dat hun snelle verovering van Groot-Brittannië niet zou lukken, en de luchtoorlog zich langzaam richting Duitsland verplaatste, werd de Stelling Koehool gebouwd. Aan de zeedijk kwamen vier bunkers te staan, met afweergeschut op een betonnen plaat. Als Britse vliegtuigen over de Waddenzee richting Emden of Bremen vlogen, werden ze door de radarpost Tiger op Terschelling gesignaleerd. Die post seinde dan de geschutspost bij Koehool in, om de vliegtuigen onder vuur te nemen. Na de oorlog zijn drie van de vier bunkers afgebroken. Het gebouw aan de Griene Leane is de enig overgebleven structuur van de oude stelling, en daarmee een van de laatste tastbare herinneringen aan deze donkere periode uit de geschiedenis van de streek. Maar misschien niet lang meer.

De locatie van de bunker via google-earth. 

Wetterskip Fryslân is eigenaar van de bunker. Het waterschap wil het gebouw slopen, omdat het gevaar bestaat dat het dak bezwijkt. De gemeente Franekeradeel heeft al een sloopvergunning verleend. Maar tegen die vergunning is meteen bezwaar aangetekend door drie samenwerkende organisaties. De historische vereniging Oud-Barradeel, Dorpsbelang Tzummarum/Firdgum en de Bond Heemschut werken samen om het gebouw te behouden voor latere generaties. Ook is er een speciale actiegroep opgericht onder het motto ‘In vredesnaam’. ,,Dit was een ingrijpende periode uit onze recente geschiedenis en die moet niet alleen bekend zijn uit de geschiedenisboeken”, zegt Sjolle Wieringa, technisch adviseur van Heemschut, over de bunker. ,,Wij willen dat de jeugd daar iets tastbaars van overhoudt.” De bond vraagt zich af of de gemeente wel voldoende beseft dat sloop onherroepelijk is en eeuwig zonde. ,,Waar zullen wij in de toekomst anders nog de tekens in het landschap, deze bakens in de tijd moeten vinden? Hoe kan men zich in de toekomst nog voorstellen dat deze plek een belangrijke historische waarde heeft?”, schrijft Heemschut in het bezwaarschrift.

Wetterskip

De Bond is van mening dat niet alle mogelijkheden zijn onderzocht om de bunker voor het nageslacht te bewaren. Contact met het waterschap is er nog niet geweest, maar Wieringa weet wel dat het Wetterskip middelen heeft om waterstaatkundige resten in dijken te bewaren vanwege hun historische belang. Mogelijk dat dat nog aanknopingspunten biedt om ook dit militair-historische onderdeel van de sloophamer te redden. Wetterskip Fryslân vindt dat veiligheid voorop moet staan en blijft uitgaan van sloop, laat woordvoerder Marjan Terpstra weten. Het waterschap wacht de bezwarenprocedure af en begint tot 1 april sowieso niet met slopen, vanwege het stormseizoen. ,,Als er voor die tijd een concreet initiatief komt voor behoud dat perspectief biedt en voor de indiener financieel haalbaar is, gaat het bestuur daar naar kijken”, zegt ze. ,,Onderhoud behoort niet tot onze taken.” Binnenkort zal de gemeente Franekeradeel reageren.

Bron: Friesch Dagblad door  Erik Betten / Fotografie: Henk Brinkman