Franeker

Franeker - Met 240 open kerken gaat Tsjerkepaad 2009 zaterdag in Franeker van start. Het aantal deelnemende kerken is sinds de eerste editie in 2004 vertienvoudigd, en blijft groeien. De belangstelling vanuit het hele land voor het Friese initiatief wordt steeds groter.

Kerkje van Jorwert open tijdens Tsjerkepaad 2009.

Zeven jaar jaar geleden is het dat ds. Gerrit Groeneveld uit Jubbega het idee uit Denemarken meenam om kerken in de zomerperiode open te stellen en daaraan bekendheid te geven via een gids met korte beschrijvingen en foto’s. ,,Dat sloot mooi aan op het appèl van pastor Jan Romkes van der Wal uit Bolsward in de Friese Raad van Kerken aan de lidkerken om de deuren vaker te openen”, vertelt Groeneveld. Samen met anderen werkte hij in 2004 het Deense idee uit voor Zuidwest-Fryslân. De zogenoemde Liembultenroute verbond 25 open kerken met elkaar. Tsjerkepaad was een feit. De Raad van Kerken stelde een Provinciale Kerngroep Tsjerkepaad samen die verantwoordelijk is voor de organisatie.

Interieur van het kerkje van de St. Radboudkerk in Jorwert.

Verdubbeld

,,Het idee was om vanaf 2004 in zeven jaar de hele provincie rond te zijn met open kerken, door elk jaar in een deel van Fryslân een nieuwe route te openen”, zegt Groeneveld, die al voor het zesde jaar coördinator is. De geografische insteek was vorig jaar al niet langer houdbaar. Het aantal kerken dat meedeed had zich dat jaar verdubbeld van honderd naar tweehonderd kerken. Verspreid over heel Fryslân. Daarom laat de organisatie de regio’s van Tsjerkepaad sinds vorig jaar samenvallen met de knooppuntgebieden van de ANWB. Dat geeft fietsers, wandelaars en automobilisten de mogelijkheid om zelf hun route te bepalen. De grote stijging van vorig jaar kwam mede doordat de organisatie alle PKN-gemeenten, rooms-katholieke parochies, doopsgezinde gemeenten en de kerken van de stichting Alde Fryske Tsjerken had benaderd met de vraag om mee te doen. Dit jaar heeft de kerngroep een aantal monumentale kerken gebeld die in het boek Alle Middeleeuwse kerken van Peter Karstkarel staan, en die tot nog toe niet meededen. Dat leverde zo’n twintig nieuwe kerken op. Nog eens ongeveer twintig kerken meldden zichzelf aan. Daarmee zijn er deze zomer 240 kerken open. Met nog enkele torens en historische joodse begraafplaatsen komt het aantal boven de 250. Vorig jaar heeft Tsjerkepaad naar schatting 30.000 bezoekers gehad. De meeste kerken zijn alle zaterdagmiddagen open, een aantal kerken is minder vaak open. De enige voorwaarde die de kerngroep stelt is dat een kerk minimaal zes middagen open is. Hoe meer kerken er open zijn, hoe groter de verscheidenheid wordt, aldus Groeneveld. Niet alleen kerkgebouwen die monument zijn, doen mee. ,,Het gaat niet alleen om de gebouwen, het gaat ook om ontmoeting en gastvrijheid. De kerken kunnen zichzelf presenteren en laten zien: wij zijn open kerk voor iedereen.”

Interieur kerkje van Leons, ook te bezichtiging tijdens Tsjerkepaad 2009.

Gids

De Tsjerkepaadgids en de websites biedt uitkomst om te weten wanneer welke kerk open is. Voor 1 euro is deze te verkrijgen bij de VVV’s en in de deelnemende kerken. De gids is de grootste kostenpost van het open kerkenproject. Mede omdat er door de groei steeds meer moeten worden gedrukt. Vorig jaar kwamen daar ook nog vlaggen, affiches en flyers bij. ,,Er waren al fondsen die bijsprongen, maar dat bleek niet meer voldoende.” Daarom vroeg de kerngroep om een bijdrage van de provincie. En die kwam er. Met de subsidie van 10.500 euro is nu ook nog geld beschikbaar voor extra activiteiten in de open kerken. ,,Iedere regio krijgt 250 euro voor regiovergaderingen en voor extra activiteiten in twee kerken”, zegt Groeneveld. Zo is er in Noordoost-Fryslân op 25 juli een stilteproject van Harm Jan Wilbrink in de Antoniuskerk in Paesens. De kerken van Gorredijk houden bijvoorbeeld op 1 augustus een wandelroute langs open kerken en historische plaatsen. Bij elkaar zijn er zo’n 2500 vrijwilligers die zich op een of andere manier inzetten voor Tsjerkepaad. Groeneveld merkt dat de bekendheid en belangstelling vanuit andere delen van het land steeds groter wordt. ,,Tsjerkepaad verschijnt inmiddels in talloze bladen overal in het land. Ik hoor geregeld het geluid: ‘We gaan een zaterdagmiddag naar Friesland, want daar zijn de kerken open’. Het concept slaat kennelijk aan.” Groeneveld denkt dat kerken in andere provincies hun voordeel met het Friese initiatief kunnen doen. ,,Je moet er wel klein mee beginnen en er de tijd voor nemen. En het moet zoveel mogelijk bij de mensen uit plaatselijke kerken beginnen. Wij faciliteren, maar het begint daar.” Fryslân telt meer dan zevenhonderd kerkgebouwen en is daarmee de meest kerkdichte provincie in Europa. ,,It is foar de oerheid - gemeente provinsje, Ryk - net te dwaan en nim de soarch foar ek dy gebouwen hieldendal oer”, schrijft gedeputeerde Jannewietske de Vries van de Provincie Fryslân in het voorwoord van de Tsjerkepaadgids. ,,Dat sil net barre.” Vanuit de provincie is De Vries bezig met een Deltaplan voor de kerkgebouwen. ,,De opset dêrfan is fan ûnderop. Wy wolle ynearsten dat der petearen komme, yn jo doarp, tegearre mei oare doarpen, mei jo gemeente, mei jo tsjerkebestjoeren.” Doel is om de kerkgebouwen te kunnen behouden. ,,As jo wolle dat de gebouwen bestean bliuwe, goed ûnderhâlden wurde, betsjutting hawwe foar de mienskip, dan bliuwe se. (…) Ik tink dat gedachten hjiroer it Tsjerkepaad 2009 noch ferrykje sille, want it bringt ús by de kearn: ek it tsjerkgebou is part fan de siel fan Fryslân.”

Opening Tsjerkepaad in Martinikerk te Franeker.

Opening Tsjerkepaad in Franeker

In de Martinikerk in Franeker wordt Tsjerkepaad zaterdag feestelijk geopend. Er is een optreden van het Kwartettekoar van Hindrik van der Meer, waarbij ook de toehoorders worden betrokken. Verder zal Van der Meer iets vertellen over de kerk van Goaiiengea. Het eerste exemplaar van de Tsjerkepaadgids 2009 wordt aangeboden. Er is koffie en thee en de mogelijkheid om deel te nemen aan diverse wandeltochten- en fietstocht, waaronder een langs de kerken van Franeker en een langs enkele kerken in de omgeving van Franeker. De bijeenkomst begint om 13.30 uur. Een week later, vanaf 4 juli (tot en met 12 september) gaan de 240 kerken open van 13.30 tot 17.00 uur, tenzij anders vermeld in de gids. Zie voor precieze informatie www.tsjerkepaad.nl en http://www.openkerkenroute.nl/

Bron: Friesch Dagblad door: Hanneke Goudappel. Fotografie: Henk Brinkman